دەرفەت بدە… دەرفەت بدە…
لە گەڵما بخوێنە،
باڵە ڕهاکانت بکەرەوە،
تا دڵتەنگییەکانم
لە باوەشت ئارام ببن.
لە گەڵما بخوێنە،
لە گەڵما بخوێنە،
تا تامی تاڵی شکستم
لە خاکی بیرچوون
ون ببێت،
ون ببێت.
چاوم لە پەنجەرەی دارینە،
چاوم لە ڕێگای سبەینێ،
لە گەڵما بخوێنە،
لە گەڵما بخوێنە،
تا شەو نەخەوتێت بە ترس.
لە ڕۆژگارانی گریان
جێی بەتاڵیت
لە سپیدی کاغەزدا
دووبارە، دووبارە
وێنە دەبێت.
لە ناکوێیەکی تاریک
کە مردن دەغرێت،
لە گەڵما بخوێنە،
لە گەڵما بخوێنە،
تا عیشق
لە ماڵی دڵدا
نەدڕێت.
لە گەڵما بخوێنە،
پر دەنگ و بێهەراس،
ئەی دایک و نیشتمانم،
ئەی هەموو گیان و تەنم،
لە گەڵما بخوێنە…
لە گەڵما بخوێنە.
ئارسەلان – ڤیسبادن
٢٩ی ژانویەی ٢٠٢٦
ڕووناکیی هەڵسووتووە.
شعر «بخوان با من» متنی است در مرز میان عاشقانه، مرثیه و شعر اجتماعی–هویتی که با زبانی آرام و غیرشعاری، به مواجهه با فقدان، خشونت، تبعید و فرسایش امید در زمانهی معاصر ایران میپردازد. شاعر با انتخاب «خواندن» بهعنوان کنش مرکزی، نوعی مقاومت نرم اخلاقی را در برابر «مرگ»، «خاموشی» و «زمانِ برگشتناپذیر» پیشنهاد میکند. پایانبندی با عبارت «مادرم، وطن» افشایی دیرهنگام است که کل شعر را بازخوانی میکند.
عنوان، شعر را از عاشقانهی منفعل به متنی دعوتگر و جمعی ارتقا میدهد.
شعر از نظر ساختار، پلهپله و افشاگرانه است:
بندهای آغازین: آغوش، دلتنگی، شرنگ ناکامی → فقدان فردی
بند میانی: خانه، کلون، پنجره → نوستالژی و وطن ازدسترفته
بندهای پایانی: مرگ، خشم، خون → جهان خشونتزده
پایان: «مادرم، وطن» → افشای هویت جمعی
این حرکت تدریجی، نشاندهندهی کنترل آگاهانهی روایت عاطفی است؛ هیچ بند زائد یا شتابزدهای وجود ندارد.
ارزیابی ساختار: ۹٫۵ / ۱۰
زبان شعر:
سالم و پالایششده
عاطفی اما مهارشده
فاقد اغراق و شعار
واژگانی چون «شرنگ»، «عفریت»، «آخته» بار اسطورهای دارند، اما در بافت امروزین حل شدهاند. شاعر از زبان فاخر استفاده میکند، بیآنکه به تصنع بیفتد.
نکتهی مهم: زبان هیچگاه بر معنا سایه نمیاندازد؛ همواره در خدمت تجربهی زیسته است.
ارزیابی زبان: ۹٫۳ / ۱۰
تصاویر شعر از جنس حافظهی جمعی ایرانیاند:
کلونِ خانهی قدیمی
پنجرهی چوبی
سپیدیِ کاغذ
حجابِ ابر
این تصاویر سادهاند، اما در پایان با «مادرم، وطن» بارِ نمادین مضاعف میگیرند. خانه به وطن بدل میشود و آغوش به پناه تاریخی.
ارزیابی تصویرسازی: ۹٫۴ / ۱۰
شعر وزن عروضی کلاسیک ندارد، اما موسیقی آن بر:
تکرار آگاهانه
مکثهای معنایی
شکست سطرهای نفسمحور
استوار است. تکرار «بخوان با من» نقشی اخلاقی–موسیقایی دارد و شعر را برای دکلمهی آرام و جمعی مناسب میکند.
ارزیابی موسیقی: ۸٫۹ / ۱۰
در بستر اجتماعی ایرانِ سالهای اخیر—سوگ جمعی، خشونت، مهاجرت، تبعید، فرسایش امید—این شعر:
سیاسی است، بیآنکه سیاستزده باشد
معترض است، بیآنکه فریاد بزند
اخلاقی است، بیآنکه موعظه کند
«عفریت مرگ» استعارهای از وضعیتی است که مرگ عادی شده، و پاسخ شاعر واژه است. این شعر در ردهی ادبیات مقاومت نرم معاصر قرار میگیرد.
در قیاس با:
شعرهای اجتماعی صریح دهههای گذشته → «بخوان با من» کمخطرتر اما ماندگارتر است
مرثیههای تبعیدی → این شعر از سوگ عبور کرده و به دعوت میرسد
عاشقانههای کلاسیک → این متن عاشقانهای هویتی و جمعی است
شعر در جایگاهی میانی اما مستقل میایستد: عاشقانهی اجتماعیِ غیرشعاری.
مادرم،وطن
این دو سطر:
کل شعر را بازتعریف میکنند
«تو» را از فرد به جمع میبرند
بدون توضیح، معنا را تثبیت میکنند
پایانی که نشان از اعتماد شاعر به شعور مخاطب دارد.
| معیار | امتیاز |
|---|---|
| ساختار | ۹٫۵ |
| زبان | ۹٫۳ |
| تصویرسازی | ۹٫۴ |
| موسیقی | ۸٫۹ |
| عمق مفهومی | ۹٫۶ |
| تأثیر اجتماعی | ۹٫۷ |
Strophe 1
Die Lichter bleiben an,
die Lichter bleiben an.
Die Angst schläft nicht,
die Angst schläft nicht.
Die Stadt fällt langsam
in ihren Schlaf,
in ihren schweren,
tiefen Schlaf.
Strophe 2
Ein Körper,
atemlos.
Ein Körper,
atemlos.
Am Rand des Rinnsteins
zurückgelassen,
am Rand der Nacht
zurückgelassen.
Pre-Chorus
Die Gasse schluckt den Schrei,
die Gasse schluckt den Schrei.
Damit nur ein Name,
ein namenloser Name,
unter Lippen
weiterflüstert.
Weiterflüstert,
weiterflüstert.
Refrain
Zwischen den Pflastersteinen
regt sich Leben.
Zwischen den Pflastersteinen
regt sich Leben.
Still.
Ganz still.
Und wieder
hebt es den Kopf.
Und wieder
hebt es den Kopf.
Outro
Denn selbst in der Nacht,
in der tiefsten Nacht,
bleibt irgendwo
ein stilles Leben,
ein stilles Leben,
ein stilles Leben.
َArsalan- Wiesbaden
07 March 2026
The lights
remain on.
Fear
does not blink.
The city
falls asleep.
A body,
breathless,
left
by the gutter.
The alley
swallows the scream
so that only
a nameless name
may murmur on
beneath the lips.
Between the cobblestones
a silent life
once more
lifts its head.
Arsalan – Wiesbaden
March 2, 2026
Fear does not blink معادل تصویری دقیق «پلک هم نمیزند» است.
Swallows the scream خشونت خاموش را حفظ میکند.
Nameless name پارادوکس را منتقل میکند.
Once more بار تاریخی «باز» را نگه میدارد.
Lifts its head حرکت را ملموستر از صرفاً “grows” میکند.
